Hulp en advies bij scheiding: waar kun je terecht?
Als je gaat scheiden, komt er van alles tegelijk op je af: juridische vragen, geldzorgen, emoties en de zorg voor je kinderen. Voor elk van die vragen bestaat een loket, vaak gratis, maar het is lastig om door de bomen het bos te zien. Deze wegwijzer zet per soort vraag op een rij waar je in Nederland terecht kunt: van het Juridisch Loket tot KIES-groepen, en van de huisarts tot het geldloket van je gemeente.
Gratis juridisch advies
Voor je eerste juridische vragen (wat zijn mijn rechten, hoe werkt een scheiding, wat moet ik regelen voor de kinderen) hoef je niet meteen te betalen. Er zijn drie gratis routes:
Het Juridisch Loket
Gratis juridisch advies van de overheid voor mensen met een lager inkomen. Bereikbaar per telefoon, online (juridischloket.nl) en via inlooppunten in het land. Het Loket legt uit welke stappen je kunt zetten, checkt of je in aanmerking komt voor gesubsidieerde rechtsbijstand en verwijst zo nodig door naar een advocaat of mediator. Lees ook ons artikel over gesubsidieerde rechtsbijstand bij scheiding.
Sociaal raadslieden
Gratis sociaal-juridische hulp via je gemeente of het wijkteam. Sociaal raadslieden helpen breder dan alleen de scheiding: ook met toeslagen, uitkeringen, brieven van instanties en formulieren. Handig als de scheiding samenvalt met geldproblemen.
Rechtswinkels
In veel steden geven rechtenstudenten onder begeleiding van juristen gratis advies. Goed voor een eerste inschatting van je situatie of hulp bij een brief. Voor de echtscheidingsprocedure zelf verwijzen ze door.
Juridische begeleiding van de scheiding zelf
Voor de scheiding zelf heb je meer nodig dan advies. Wie je inschakelt hangt af van jullie situatie:
- Mediator: als jullie er samen uit willen komen. Een neutrale gespreksbegeleider helpt jullie afspraken maken over kinderen, geld en huis. Vaak de rustigste en goedkoopste route. Lees hoe dat werkt in scheiden via een mediator.
- Advocaat: verplicht voor het indienen van het echtscheidingsverzoek bij de rechtbank. Zijn jullie het eens, dan volstaat een gezamenlijke advocaat; bij conflict neemt ieder een eigen advocaat. Wanneer welk scenario past lees je in heb ik een advocaat nodig bij mijn scheiding?
- Notaris: als jullie niet getrouwd waren maar een samenlevingscontract hadden. Dat contract eindigt zoals erin staat beschreven, vaak met een aangetekende brief of via de notaris. De notaris kan ook helpen bij de verdeling van een gezamenlijk koophuis. Naar de rechter hoef je niet, maar een ouderschapsplan is bij minderjarige kinderen wel verplicht.
Emotionele steun voor jezelf
Een scheiding is een van de meest stressvolle levensgebeurtenissen die er zijn. Goed voor jezelf zorgen is geen luxe: hoe stabieler jij bent, hoe beter je er voor je kinderen kunt zijn.
- Huisarts en POH-GGZ: je huisarts is de laagdrempeligste ingang. De praktijkondersteuner GGZ (POH-GGZ) biedt gesprekken binnen de huisartsenpraktijk, zonder dat het van je eigen risico gaat. Bij zwaardere klachten verwijst de huisarts door.
- Relatietherapeut of psycholoog: ook als de scheiding al vaststaat kan relatietherapie helpen om goed uit elkaar te gaan en als ouders te blijven samenwerken. Individuele therapie helpt bij verwerking.
- Lotgenoten: praatgroepen en online communities voor gescheiden ouders. Vaak via de gemeente, kerkelijke of maatschappelijke organisaties, of online. Herkenning bij mensen die hetzelfde meemaken lucht op.
Hulp voor je kinderen
Kinderen verwerken een scheiding op hun eigen manier en in hun eigen tempo. De meeste hulp voor kinderen is gratis:
KIES-groepen
KIES staat voor Kinderen In Echtscheiding Situatie: begeleide groepen op veel basisscholen en via gemeenten waar kinderen met leeftijdsgenoten praten over de scheiding. Vraag ernaar bij school of het Centrum voor Jeugd en Gezin.
Villa Pinedo
Online platform voor en door jongeren met gescheiden ouders (villapinedo.nl). Kinderen en jongeren kunnen er hun verhaal kwijt en krijgen een buddy: een jongere die zelf een scheiding heeft meegemaakt. Ook voor ouders staan er waardevolle brieven en tips vanuit het perspectief van het kind.
School, jeugdteam en CJG
Vertel de leerkracht of mentor over de scheiding: school ziet je kind dagelijks en signaleert veranderingen vroeg. De intern begeleider, het jeugdteam van de gemeente of het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) kunnen gratis meedenken of doorverwijzen naar kindertherapie.
Het begint bij het gesprek thuis: hoe en wanneer vertel je het? Lees onze tips in de scheiding vertellen aan je kinderen.
Financieel advies
Na een scheiding verandert je financiele plaatje ingrijpend: een inkomen valt weg, toeslagen veranderen en er komt mogelijk alimentatie bij.
- Gemeente en geldloket: veel gemeenten hebben een gratis geldloket of budgetcoach die met je meekijkt naar inkomen, vaste lasten en regelingen waar je recht op hebt. Bij dreigende schulden: hoe eerder je aanklopt, hoe meer er mogelijk is.
- Toeslagen: na de scheiding wijzigen huurtoeslag, zorgtoeslag, kinderopvangtoeslag en kindgebonden budget vaak flink. Geef je nieuwe situatie snel door via belastingdienst.nl/toeslagen; de alleenstaande-ouderkop op het kindgebonden budget kan een fors verschil maken. Kinderbijslag regel je via svb.nl.
- Financieel planner of scheidingsadviseur: bij grotere beslissingen (huis overnemen of verkopen, pensioenverdeling, eigen bedrijf) loont betaald advies van een financieel planner die in scheidingen is gespecialiseerd.
- Kinderalimentatie: krijg alvast een indicatie met onze gratis alimentatie-calculator, zodat je voorbereid het gesprek in gaat.
Praktisch regelen: het ouderschapsplan
Hebben jullie minderjarige kinderen, dan is een ouderschapsplan wettelijk verplicht, of jullie nu getrouwd waren of niet. Daarin staan de zorgverdeling, het hoofdverblijf, vakanties, kosten en hoe jullie als ouders communiceren. Je hoeft daarvoor niet meteen naar een professional: het grootste deel kunnen jullie zelf al invullen, thuis en in eigen tempo. Met de gratis wizard van Wisselkompas doorlopen jullie stap voor stap alle onderwerpen. Komen jullie er op punten niet uit, dan neem je alleen die punten mee naar de mediator, dat scheelt betaalde uren.
Beslishulp: welk loket bij welke situatie?
| Jouw situatie | Waar kun je terecht? |
|---|---|
| Ik weet niet waar ik moet beginnen | Juridisch Loket (gratis) voor het juridische overzicht, deze kennisbank voor de praktische kant |
| We willen er samen uitkomen | Mediator, eventueel gesubsidieerd via de Raad voor Rechtsbijstand |
| We staan lijnrecht tegenover elkaar | Eigen advocaat; bij lager inkomen met gesubsidieerde rechtsbijstand |
| We waren niet getrouwd (samenlevingscontract) | Notaris voor contract en huis; zelf of met mediator het ouderschapsplan maken |
| Mijn kind zit ergens mee | School, KIES-groep, Villa Pinedo of het CJG (gratis) |
| Ik zit er zelf doorheen | Huisarts en POH-GGZ, eventueel therapeut of lotgenotengroep |
| Geldzorgen of toeslagenvragen | Geldloket van de gemeente, sociaal raadslieden, belastingdienst.nl/toeslagen |
| Afspraken over de kinderen vastleggen | Zelf starten met de gratis wizard van Wisselkompas, daarna eventueel mediator |
Veelgestelde vragen
Waar kan ik gratis advies krijgen over mijn scheiding?
Bij het Juridisch Loket (telefonisch, online en op inlooppunten), bij sociaal raadslieden via je gemeente of het wijkteam, en bij rechtswinkels waar rechtenstudenten onder begeleiding advies geven. Voor vragen over kinderen is het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) gratis toegankelijk.
Wat is het verschil tussen het Juridisch Loket en een advocaat?
Het Juridisch Loket geeft gratis eerste advies en verwijst door, maar voert geen procedures. Voor de echtscheiding zelf is een advocaat nodig: alleen een advocaat mag het verzoekschrift bij de rechtbank indienen. Het Loket helpt wel bij het aanvragen van gesubsidieerde rechtsbijstand.
Heb ik altijd een advocaat nodig bij een scheiding?
Bij een echtscheiding of ontbinding van een geregistreerd partnerschap met kinderen wel. Zijn jullie het eens, dan volstaat een gezamenlijke advocaat of een mediator die met een advocaat samenwerkt. Waren jullie niet getrouwd, dan hoef je niet naar de rechter; een ouderschapsplan is bij minderjarige kinderen wel verplicht.
Welke hulp is er voor kinderen bij een scheiding?
KIES-groepen op school of via de gemeente, Villa Pinedo met online steun en buddy's van jongeren die het zelf hebben meegemaakt, en de school, het jeugdteam of het CJG voor signalering en doorverwijzing. Vrijwel allemaal gratis.
Waar kan ik terecht met geldzorgen door de scheiding?
Bij het geldloket of de budgetcoach van je gemeente (gratis) en bij sociaal raadslieden. Check ook je toeslagen op belastingdienst.nl/toeslagen: die veranderen vaak flink na een scheiding. Voor grotere beslissingen kan een financieel planner helpen.
Bij wie kan ik terecht als ik er emotioneel doorheen zit?
Begin bij je huisarts: de POH-GGZ biedt gesprekken zonder extra kosten. Ook lotgenotengroepen, maatschappelijk werk via het wijkteam of een therapeut kunnen helpen. Wacht er niet te lang mee.
Begin met wat je zelf kunt regelen
De afspraken over jullie kinderen kunnen jullie grotendeels zelf al vastleggen. Vul gratis het conceptplan in en neem alleen de open punten mee naar een professional.
Maak gratis je ouderschapsplanDeze pagina is algemene informatie en geen juridisch advies. Regelingen, voorwaarden en bedragen veranderen periodiek. Raadpleeg juridischloket.nl, rechtsbijstand.nl, belastingdienst.nl, svb.nl of rijksoverheid.nl voor jouw actuele situatie.