Scheiden via een mediator: kosten, stappen en het ouderschapsplan
Als jullie samen uit elkaar willen zonder gevecht, is mediation vaak de rustigste en goedkoopste route. Een mediator helpt jullie om samen afspraken te maken over de kinderen, het geld en het huis, en zorgt dat de scheiding netjes bij de rechtbank komt. Hieronder lees je hoe het traject verloopt, wat het kost, wanneer mediation wel en niet past, en hoe je met een goede voorbereiding flink op mediation-uren bespaart.
Wat doet een mediator bij een scheiding?
Een scheidingsmediator is een onafhankelijke, neutrale gespreksbegeleider. Anders dan een advocaat staat de mediator niet aan de kant van een van jullie: hij of zij helpt jullie samen tot afspraken te komen waar jullie allebei achter staan. Bij een scheiding met kinderen gaat het meestal om drie grote onderwerpen:
- De kinderen: het ouderschapsplan, met de zorgverdeling, het hoofdverblijf, vakanties, kinderalimentatie en hoe jullie als ouders blijven communiceren. Dit plan is wettelijk verplicht bij minderjarige kinderen.
- Het geld: verdeling van bezittingen en schulden, pensioen, en eventuele partneralimentatie. Deze afspraken komen in het echtscheidingsconvenant.
- Het huis: wie blijft er wonen, verkoop of overname, en hoe jullie de overgangsperiode regelen.
De mediator bewaakt dat beide stemmen gehoord worden, legt uit wat juridisch kan en gebruikelijk is, en zet de afspraken om in documenten die de rechtbank accepteert. Alles wat jullie in de mediation bespreken is vertrouwelijk.
Zo verloopt een mediationtraject, stap voor stap
1. Kennismakingsgesprek
Vaak gratis of tegen een klein tarief. Jullie leren de mediator kennen, bespreken de situatie en beslissen of het klikt. Klikt het, dan tekenen jullie een mediationovereenkomst waarin vertrouwelijkheid en vrijwilligheid zijn vastgelegd.
2. Gesprekken over kinderen, geld en huis
Meestal drie tot vijf gesprekken van anderhalf tot twee uur. Het ouderschapsplan komt vrijwel altijd als eerste aan bod: als de afspraken over de kinderen staan, verlopen de financiele gesprekken vaak makkelijker. Oudere kinderen mogen hun mening geven; sommige mediators voeren een apart kindgesprek.
3. Convenant en ouderschapsplan ondertekenen
De mediator werkt de afspraken uit in een echtscheidingsconvenant en een ouderschapsplan. Jullie lezen alles rustig na en ondertekenen als het klopt.
4. Verzoekschrift naar de rechtbank
Een advocaat dient het gezamenlijke verzoekschrift in bij de rechtbank, met het convenant en ouderschapsplan als bijlagen. Is jullie mediator ook advocaat, dan doet hij of zij dit zelf. Bij een gezamenlijk verzoek hoeven jullie meestal niet naar een zitting: de rechter spreekt de scheiding op papier uit.
5. Inschrijving bij de gemeente
Na de uitspraak wordt de echtscheiding ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand. Pas dan is de scheiding definitief.
Wat kost scheiden via een mediator?
Mediators werken met een uurtarief dat per mediator, regio en specialisatie verschilt. De totale kosten hangen vooral af van het aantal gesprekken dat jullie nodig hebben. Daarbovenop komen de kosten van de advocaat voor het verzoekschrift en het griffierecht van de rechtbank. Omdat jullie een mediator samen inschakelen en de kosten meestal delen, is mediation vrijwel altijd fors goedkoper dan een scheiding waarbij ieder een eigen advocaat neemt en de rechter knopen moet doorhakken.
Drie dingen bepalen in de praktijk hoeveel jullie kwijt zijn:
- Hoeveel jullie het al eens zijn. Elk onderwerp waar jullie samen al uit zijn, scheelt gespreksuren. Dit is de knop waar je zelf het meeste invloed op hebt.
- De complexiteit van jullie situatie. Een eigen bedrijf, een koophuis met overwaarde of ingewikkelde pensioenen vragen meer uitzoekwerk dan een huurwoning en twee loondienstinkomens.
- Het tarief en pakket van de mediator. Sommige mediators bieden vaste totaalpakketten aan, anderen rekenen per uur. Vraag vooraf een heldere prijsopgave en wat daar wel en niet bij inzit (advocaat, griffierecht, extra gesprekken).
Wanneer past mediation wel, en wanneer niet?
Mediation past als
- jullie allebei willen scheiden zonder gevecht;
- jullie nog met elkaar kunnen praten, ook al is het moeizaam;
- jullie de kinderen buiten de strijd willen houden;
- jullie kosten en doorlooptijd beperkt willen houden;
- jullie zelf de regie over de afspraken willen, in plaats van een rechter die beslist.
Mediation past niet als
- er sprake is van huiselijk geweld, bedreiging of grote angst voor de ander;
- een van jullie informatie achterhoudt, bijvoorbeeld over geld of vermogen;
- een van jullie helemaal niet wil meewerken (mediation is vrijwillig);
- verslaving of psychische problemen een gelijkwaardig gesprek onmogelijk maken.
Past mediation niet, dan is een eigen advocaat de aangewezen route. En stopt de mediation halverwege, dan mag de mediator vanwege de vertrouwelijkheid daarna niet voor een van jullie als advocaat optreden.
Goed voorbereid naar de mediator: zo bespaar je uren
Mediation-uren zijn het duurst als je ze gebruikt om vanaf nul te bedenken wat er allemaal geregeld moet worden. Dat is zonde: het grootste deel van een ouderschapsplan kunnen jullie prima zelf al invullen, in je eigen tempo, thuis aan de keukentafel. De mediator kan zich dan concentreren op de punten waar jullie echt niet uitkomen.
- Vul samen alvast een conceptplan in. Met de gratis wizard van Wisselkompas doorlopen jullie stap voor stap alle onderwerpen van een ouderschapsplan: zorgverdeling, vakanties, school, kosten, communicatie. Wat jullie al eens zijn, hoeft aan tafel alleen nog bevestigd te worden.
- Weet wat er in moet. Onze ouderschapsplan-checklist laat zien welke onderwerpen wettelijk verplicht zijn en welke verstandig zijn om extra vast te leggen.
- Markeer de geschilpunten. Maak samen een kort lijstje: waar zijn we het over eens, waar niet? Dat lijstje is goud waard voor de mediator en bepaalt direct de agenda van de gesprekken.
- Verzamel de papieren. Loonstroken, jaaropgaven, hypotheek- of huurgegevens en pensioenoverzichten. Compleet aanleveren scheelt een heen-en-weer-gesprek.
- Denk vooruit. Een ouderschapsplan is geen eindstation: kinderen worden ouder en situaties veranderen. Lees hoe je later je ouderschapsplan wijzigt, en spreek in het plan alvast af hoe jullie met wijzigingen omgaan.
Veelgestelde vragen
Wat kost scheiden via een mediator?
Mediators rekenen een uurtarief dat per mediator en regio verschilt; het totaal hangt af van het aantal gesprekken. Omdat jullie de kosten meestal delen, is mediation vrijwel altijd goedkoper dan twee eigen advocaten. Bij een lager inkomen kom je mogelijk in aanmerking voor gesubsidieerde mediation met alleen een eigen bijdrage; actuele bedragen staan op rechtsbijstand.nl.
Hoe lang duurt een scheiding via mediation?
Gemiddeld drie tot vijf gesprekken, verspreid over enkele weken tot een paar maanden, plus de doorlooptijd bij de rechtbank. Hoe beter voorbereid jullie aan tafel komen, hoe korter het traject.
Is een mediator verplicht bij een scheiding?
Nee, mediation is vrijwillig. Wel is een ouderschapsplan verplicht bij minderjarige kinderen, hoe jullie ook scheiden. Een mediator is een van de manieren om samen tot dat plan te komen.
Kan een mediator de scheiding indienen bij de rechtbank?
Alleen een advocaat mag het verzoekschrift indienen. Veel mediators zijn zelf ook advocaat; anders werkt de mediator samen met een advocaat die het gezamenlijke verzoekschrift indient.
Wat is gesubsidieerde mediation?
Bij een inkomen en vermogen onder bepaalde grenzen vergoedt de overheid een groot deel van de mediationkosten via de Raad voor Rechtsbijstand. Je betaalt alleen een eigen bijdrage. De mediator moet bij de Raad ingeschreven staan. Zie rechtsbijstand.nl voor de actuele grenzen en bedragen.
Wanneer is mediation niet geschikt?
Bij huiselijk geweld, ernstige intimidatie, achtergehouden informatie of als een van beiden niet wil meewerken. In die gevallen is een eigen advocaat een betere route. Twijfel je, bespreek het in het kennismakingsgesprek.
Kom voorbereid aan tafel bij de mediator
Vul samen alvast gratis het conceptplan in met de wizard. Elk onderwerp dat jullie thuis al regelen, scheelt betaalde mediation-uren.
Maak gratis je ouderschapsplanDeze pagina is algemene informatie en geen juridisch advies. Tarieven van mediators verschillen en de regels voor gesubsidieerde rechtsbijstand veranderen periodiek. Raadpleeg rechtsbijstand.nl, rijksoverheid.nl of een mediator voor jouw actuele situatie.