Gesubsidieerde rechtsbijstand bij scheiding: zo werkt de toevoeging

Wat is een toevoeging?

Een toevoeging is een subsidie van de overheid voor juridische hulp. De Raad voor Rechtsbijstand betaalt dan een groot deel van het honorarium van je advocaat of mediator rechtstreeks aan die professional. Zelf betaal je alleen een eigen bijdrage, waarvan de hoogte afhangt van je inkomen. De regeling bestaat omdat iedereen toegang moet hebben tot het recht, ook als je een advocaat niet uit eigen zak kunt betalen. Bij een scheiding kan een toevoeging gelden voor de echtscheidingsprocedure zelf, maar ook voor zaken als alimentatie, gezag en omgang.

Belangrijk om te weten: de toevoeging wordt per persoon beoordeeld. Bij een scheiding kijkt de Raad naar jouw eigen inkomen en vermogen, niet naar dat van je (ex-)partner. Het kan dus zijn dat een van jullie wel in aanmerking komt en de ander niet.

Wie komt in aanmerking?

Of je een toevoeging krijgt, hangt af van twee dingen:

• Je inkomen. Je verzamelinkomen moet onder een bepaalde grens liggen. Die grens verschilt voor alleenstaanden en voor mensen die samenwonen of kinderen verzorgen. De Raad kijkt naar je inkomen van twee jaar geleden (het "peiljaar"), dat wordt automatisch opgevraagd bij de Belastingdienst.
• Je vermogen. Ook je spaargeld en ander vermogen mogen niet boven een bepaalde grens uitkomen. Hierbij wordt aangesloten bij het heffingsvrij vermogen van de Belastingdienst.

De precieze inkomens- en vermogensgrenzen en de bijbehorende eigen bijdragen worden elk jaar aangepast. Kijk daarom altijd op rvr.org (de website van de Raad voor Rechtsbijstand) voor de actuele bedragen.

De eigen bijdrage en de korting via het Juridisch Loket

Een toevoeging betekent niet dat de hulp helemaal gratis is. Je betaalt een eigen bijdrage aan je advocaat of mediator. Die bijdrage is inkomensafhankelijk: hoe lager je inkomen, hoe lager het bedrag. Daarnaast betaal je bij een procedure meestal griffierecht aan de rechtbank, ook daarvoor geldt bij een toevoeging een verlaagd tarief.

Er is een slimme manier om op de eigen bijdrage te besparen: ga eerst langs het Juridisch Loket. Dat is de gratis eerstelijns rechtshulp van de overheid. Als het Juridisch Loket je doorverwijst naar een advocaat of mediator met een zogeheten diagnosedocument, krijg je korting op je eigen bijdrage. Het gesprek bij het Loket kost je niets en levert vaak ook meteen nuttig eerste advies op over je situatie.

Hoe vraag je een toevoeging aan?

Je vraagt een toevoeging niet zelf aan bij de Raad voor Rechtsbijstand: dat doet je advocaat of mediator voor je. Daarvoor moet die professional wel bij de Raad ingeschreven staan, en niet elke advocaat of mediator doet toevoegingszaken. Vraag daar dus meteen naar in het eerste (vaak gratis) kennismakingsgesprek. Tips bij het kiezen van een geschikte mediator lees je in ons artikel een scheidingsmediator kiezen.

De Raad toetst vervolgens je inkomen en vermogen bij de Belastingdienst en beslist of je de toevoeging krijgt en hoe hoog je eigen bijdrage is. Je hoeft dus zelf geen loonstroken of aangiftes op te sturen; wel moet je burgerservicenummer bekend zijn bij je advocaat of mediator.

Toevoeging bij mediation: vaak veel goedkoper

Een toevoeging kun je niet alleen krijgen voor een advocaat, maar ook voor mediation. En dat is financieel vaak de gunstigste route: de eigen bijdrage bij mediation is aanzienlijk lager dan bij een procedure met een eigen advocaat. Willen jullie samen op een rustige manier uit elkaar, dan is gesubsidieerde mediation daarmee meestal de goedkoopste manier om te scheiden.

Hoe zo'n traject verloopt, van kennismakingsgesprek tot verzoekschrift bij de rechtbank, lees je in scheiden via een mediator. Let er ook hier op dat de mediator ingeschreven staat bij de Raad voor Rechtsbijstand, anders is een toevoeging niet mogelijk.

Wanneer moet je terugbetalen? De resultaatsbeoordeling

Een toevoeging is niet altijd definitief. Na afloop van de zaak doet de Raad voor Rechtsbijstand een resultaatsbeoordeling: levert de scheiding je financieel iets op, bijvoorbeeld door de verdeling van de overwaarde van het huis, spaargeld of een uitbetaling uit een gezamenlijke onderneming, dan kijkt de Raad of dat bedrag boven een bepaalde grens uitkomt. Is dat zo, dan kan de toevoeging met terugwerkende kracht worden ingetrokken en moet je de kosten van je advocaat of mediator alsnog zelf betalen.

Verwacht je dat er bij de scheiding vermogen vrijkomt, houd hier dan vanaf het begin rekening mee en bespreek het met je advocaat of mediator. De actuele grens voor de resultaatsbeoordeling staat op rvr.org.

Bespaar sowieso: bereid het ouderschapsplan zelf voor

Of je nu wel of geen toevoeging krijgt: hoe minder uren een advocaat of mediator aan jullie zaak besteedt, hoe soepeler het traject. Hebben jullie minderjarige kinderen, dan is een ouderschapsplan verplicht, en juist dat plan kunnen jullie voor een groot deel zelf al voorbereiden. Met de gratis wizard van Wisselkompas doorlopen jullie thuis alle onderwerpen: zorgverdeling, vakanties, kosten en communicatie. De professional hoeft dan alleen nog te toetsen en de punten te begeleiden waar jullie niet uitkomen.

Weet je nog niet goed waar je moet beginnen met de scheiding zelf? Ons stappenplan voor scheiden met kinderen zet alle stappen op een rij, van het eerste gesprek tot de inschrijving bij de gemeente.

Veelgestelde vragen