Vakanties en feestdagen verdelen na scheiding
Het weekritme staat, maar dan komt de zomervakantie. Of kerst. Of de verjaardag van je kind. Juist de bijzondere dagen leveren de meeste discussie op als ze niet vooraf geregeld zijn. Hieronder vind je de gangbare manieren om vakanties en feestdagen te verdelen, wat je regelt voor een reis naar het buitenland, en hoe je het zo vastlegt dat je er geen jaarlijks gevecht van maakt.
De zomervakantie: helften of eerste keus
De zomervakantie duurt zes weken en is daarmee de grootste puzzel. Twee methoden komen het vaakst voor:
Vaste helften
Drie weken bij de ene ouder, drie weken bij de andere. Wie de eerste helft heeft, wisselt per jaar: in even jaren ouder A eerst, in oneven jaren ouder B. Simpel, voorspelbaar, en je kunt jaren vooruit plannen.
Om en om eerste keus
Het ene jaar kiest ouder A als eerste welke weken hij of zij wil (handig bij vaste bouwvak of dienstroosters), het jaar erna kiest ouder B eerst. Spreek een deadline af, bijvoorbeeld: keuze doorgeven voor 1 februari.
Voor de kortere vakanties (herfst, kerst, voorjaar, mei) is het gebruikelijk om ze om en om toe te wijzen of elk in tweeen te splitsen. Kijk ook naar wat praktisch is: een ouder die in het onderwijs werkt, heeft andere mogelijkheden dan een ouder met beperkte verlofdagen.
Kerst, oud en nieuw en Sinterklaas
Feestdagen zijn emotioneel beladen, juist het eerste jaar na de scheiding. Deze verdelingen werken in de praktijk goed:
- Kerst splitsen: eerste kerstdag bij de ene ouder, tweede kerstdag bij de andere, en elk jaar wisselen. Het kind viert dan altijd met beide ouders kerst, alleen de volgorde verschilt per jaar.
- Oud en nieuw als apart moment: behandel de jaarwisseling los van kerst en wijs die ook om en om toe. Zo voorkom je dat een ouder jaar na jaar zowel eerste kerstdag als oudjaarsavond "heeft".
- Sinterklaas: pakjesavond (5 december) om en om per jaar, of samen vieren zolang de kinderen klein zijn en jullie dat allebei prettig vinden. Spreek ook af hoe je cadeaus afstemt, zodat de Sint niet twee keer hetzelfde brengt.
Denk vanuit je kind: twee keer kerstdiner is voor de meeste kinderen geen straf, maar op een dag drie keer heen en weer reizen wel. Houd wisselmomenten op feestdagen rustig en beperkt.
Verjaardagen, moederdag en vaderdag
Verjaardag van het kind
Gangbaar: het kind viert de dag zelf bij de ouder waar het volgens het schema is, en de andere ouder krijgt een feestmoment eromheen (bijvoorbeeld het weekend erna, of een taartje na school). Ouders die goed door een deur kunnen, vieren soms samen. Spreek ook af hoe het zit met het kinderfeestje: wie organiseert, wie betaalt.
Verjaardag van een ouder
De meeste plannen regelen dat het kind op de verjaardag van een ouder (of het dichtstbijzijnde weekend) bij die ouder is, ook als het reguliere schema anders uitkomt. Hetzelfde kun je afspreken voor verjaardagen van opa's en oma's als die belangrijk zijn.
Moederdag en vaderdag
Simpele vuistregel: het kind is op moederdag bij moeder en op vaderdag bij vader, ongeacht het schema. Het zijn maar twee zondagen per jaar en het voorkomt verdriet aan beide kanten. Help je kind eventueel met een cadeautje voor de andere ouder, dat is voor kinderen goud waard.
Om en om per jaar of een vaste verdeling?
Voor bijna elke feestdag kun je kiezen tussen twee systemen:
| Systeem | Hoe werkt het | Wanneer kiezen |
|---|---|---|
| Om en om per jaar | Even jaren ouder A, oneven jaren ouder B (of andersom) | Als beide ouders de dag even belangrijk vinden; voelt het eerlijkst |
| Vaste verdeling | Een feestdag hoort altijd bij dezelfde ouder | Als een dag voor een ouder veel zwaarder weegt (familietraditie, geloof, werk) |
Je kunt ook combineren: kerst om en om, maar Pasen altijd bij de ouder met de grote familielunch. Er is geen goed of fout, zolang het maar is afgesproken en opgeschreven. Een handige plek om al deze afspraken bij te houden is een gedeelde wisselagenda, zodat beide ouders (en later ook het kind) altijd zien wie wanneer aan de beurt is.
Op vakantie naar het buitenland: regel toestemming
Hebben jullie allebei het gezag (na een huwelijk of geregistreerd partnerschap is dat vrijwel altijd zo), dan mag je niet zomaar alleen met je kind naar het buitenland. Je hebt toestemming van de andere ouder nodig.
- Gebruik het officiele formulier: de Rijksoverheid heeft het document "Toestemming reizen met minderjarige naar het buitenland". Je vindt het op rijksoverheid.nl. De andere ouder vult het in en ondertekent het.
- Neem bewijsstukken mee: naast het formulier is het verstandig een kopie van het paspoort of de ID-kaart van de toestemming gevende ouder mee te nemen, plus (indien beschikbaar) een recent uittreksel gezag en eventueel het ouderschapsplan.
- Maak er een standaardafspraak van: spreek in het ouderschapsplan af dat jullie elkaar toestemming geven voor vakanties binnen de afgesproken periodes, dat het formulier uiterlijk een aantal weken voor vertrek wordt getekend, en dat de reizende ouder bestemming, verblijfsadres en reisdata doorgeeft.
Weigert de andere ouder zonder goede reden toestemming? Dan kun je de rechter om vervangende toestemming vragen. Dat is een zwaar middel; met een duidelijke afspraak in het plan voorkom je dat het zover komt.
Ruilen en flexibiliteit
Geen enkel schema overleeft het echte leven ongeschonden: een bruiloft, een schoolreisje, een zieke oma. Bouw daarom flexibiliteit in, maar wel met spelregels:
- Ruiltermijn: spreek af hoe ver van tevoren je een ruil aanvraagt (bijvoorbeeld minimaal twee weken) en dat de ander binnen een paar dagen reageert.
- Compenseren of niet: kies of een geruild weekend later wordt teruggeruild, of dat jullie "met gesloten beurs" ruilen en het niet bijhouden. Beide werken, als je het maar afspreekt.
- Ja, tenzij: een fijne grondhouding is dat een redelijk ruilverzoek wordt gehonoreerd, tenzij er echt iets belangrijks tegenover staat. Wat je nu gunt, krijg je later terug.
Leg het vast in het ouderschapsplan
Afspraken over vakanties en feestdagen horen thuis in het ouderschapsplan, naast de reguliere omgangsregeling. Neem minimaal op:
- Hoe de zomervakantie en de korte schoolvakanties worden verdeeld, inclusief wie in welk jaar eerste keus of de eerste helft heeft.
- De verdeling van kerst, oud en nieuw, Sinterklaas, Pasen en andere dagen die voor jullie tellen.
- Afspraken over verjaardagen van het kind en de ouders, en over moederdag en vaderdag.
- De toestemmingsafspraak voor reizen naar het buitenland, inclusief het informeren over bestemming en reisdata.
- De spelregels voor ruilen en hoe jullie omgaan met onvoorziene situaties.
Twijfel je of je alles hebt gedekt? Loop de checklist voor het ouderschapsplan door, daar staan alle onderdelen die in een compleet plan horen.
Veelgestelde vragen
Hoe verdeel je de zomervakantie na een scheiding?
Meestal in twee helften van drie weken, waarbij per jaar wisselt wie de eerste helft heeft. Een alternatief is om en om eerste keus: het ene jaar kiest de ene ouder als eerste de weken, het jaar erna de andere. Leg de methode vast in het ouderschapsplan.
Bij wie viert het kind kerst en oud en nieuw?
Gebruikelijk is splitsen: eerste kerstdag bij de een, tweede kerstdag bij de ander, jaarlijks wisselend. Oud en nieuw wijs je als apart moment toe, ook om en om per jaar.
Heb ik toestemming nodig om met mijn kind naar het buitenland te gaan?
Ja, bij gezamenlijk gezag heb je schriftelijke toestemming van de andere ouder nodig. Gebruik het formulier "Toestemming reizen met minderjarige naar het buitenland" van rijksoverheid.nl en neem een kopie van het ID-bewijs van de andere ouder mee. De Marechaussee kan er aan de grens om vragen.
Hoe regel je verjaardagen van het kind en van de ouders?
Het kind viert zijn verjaardag vaak bij de ouder waar het die dag volgens het schema is, met een feestmoment bij de andere ouder eromheen. Op de verjaardag van een ouder is het kind (of het dichtstbijzijnde weekend) bij de jarige ouder.
Is om en om per jaar of een vaste verdeling beter?
Om en om (even/oneven jaren) voelt het eerlijkst en is het meest gekozen. Een vaste verdeling past als een dag voor een van de ouders veel zwaarder weegt. Combineren mag ook, als je het maar vastlegt.
Mogen we ruilen als het schema niet uitkomt?
Ja, in onderling overleg kan altijd worden geruild. Spreek in het ouderschapsplan een ruiltermijn af en of geruilde dagen worden gecompenseerd. Zo blijft flexibiliteit mogelijk zonder discussie.
Vakanties en feestdagen in een keer goed geregeld
In de wizard van Wisselkompas doorloop je alle vakanties en feestdagen stap voor stap en komen de afspraken direct in je ouderschapsplan.
Maak gratis je ouderschapsplanDeze pagina is algemene informatie en geen juridisch advies. Regels rond gezag en reizen met minderjarigen kunnen wijzigen. Raadpleeg rijksoverheid.nl of een familierechtadvocaat of mediator voor jouw situatie.